Victoriabaars

Biologie
De victoriabaars is een zoetwatervis die oorspronkelijk afkomstig is uit de Nijl. Vandaag wordt de soort in alle tropische meren en rivieren in Afrika gevonden. De victoriabaars is één van de meest invasieve soorten, met een hoge groeisnelheid en een vroege geslachtsrijpheid (3 tot 4 jaar). Deze baars heeft meestal een lengte van ongeveer 60 cm, maar kan tot 2 m lang worden met een gewicht van 2 kg. De victoriabaars is een vraatzuchtig roofdier dat zich voornamelijk met grote hoeveelheden andere vissen voedt.

Toestand van het bestand
Op het einde van de jaren 50 werden de twee inheemse tilapiasoorten in het Victoriameer overbevist. Het koloniale bewind van dat moment koos ervoor om onder andere victoriabaars in het meer te introduceren. Victoriabaars bleek zich heel goed aan te passen en begon welig te tieren. De victoriabaarsvisserij is nu een belangrijke bron van inkomsten voor de landen rond het Victoriameer (Kenia, Tanzania en Oeganda). De victoriabaarspopulatie is hierdoor zwaar overbevist en het aantal victoriabaarzen neemt sterk af. Duurzame visserijen zijn nog niet aanwezig.

Ecologische impact
Victoriabaars wordt gevangen met kieuwnetten of sleeplijnen. Het gebruik van staande netten en kieuwnetten leidt tot minder bijvangst en heeft een minimale impact op de bodem. Beschermde haaien, roggen en zeezoogdieren behoren echter nog steeds tot de mogelijke bijvangst. Sleeplijnvisserijen (trolling en longlines of beuglijnen) hebben een enorme bijvangst van een aantal bedreigde soorten, zoals zeeschildpadden, zeevogels, haaien en roggen. Veel jonge vissen van andere economisch belangrijke soorten, zoals zwaardvis en marlijn, worden gevangen en teruggegooid, met weinig kans op overleven. Door het gebruik van aas kunnen deze methodes een impact hebben op de aasbestanden. De introductie van de victoriabaars had verschillende negatieve effecten op de inheemse vispopulaties. In het Victoriameer heeft de baars bijna alle andere soorten verdrongen waardoor de biodiversiteit er nu verarmd is. Het beleid spitst zich hier dan ook voornamelijk toe op het terugwinnen van deze biodiversiteit. Er is nauwelijks enige aandacht voor het opvolgen van de victoriabaarsbestanden. Hierdoor daalt het aantal victoriabaarzen wat opnieuw het hele ecosysteem beïnvloedt.

Beleid
De vereniging van visverwerkende bedrijven in Oeganda besliste in 2007 om geen victoriabaarzen kleiner dan 50 cm meer te verkopen. Kenia en Tanzania volgden Oeganda later in deze beslissing. In 2009 startten deze drie landen samen het plan “Red de victoriabaars” op, om illegale visserij te bannen en vissers te sensibiliseren. De genomen maatregelen zijn vooralsnog niet effectief.
Het Naturland-label garandeert dat de victoriabaarsvisserijen rekening houden met de verschillende beleidsmaatregelen, zoals het tijdelijk sluiten van de visserijen waar nodig en het gebruik van selectief vistuig.